Machiel Wilmink : grafisch vormgever en verpakkingsontwerper

Machiel Wilmink omstreeks 1960.

Machiel Wilmink omstreeks 1960.

Prijscourant 1938.

Prijscourant 1938.

Verkiezingsaffiche 1946.

Verkiezingsaffiche 1946.

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoewel nauwelijks bekend bij het grote publiek mag Machiel Wilmink (1894-1963) gerekend worden tot één van de grondleggers van het Nederlandse reclamewezen. Na opleidingen aan de Rotterdamse Academie voor Beeldende Kunsten en de Brusselse Schilderschool wordt Wilmink docent aan de School voor de Grafische Vakken in Utrecht en begint hij eind 1923 in Rotterdam een reclamestudio. Nadat deze studio bij het bombardement van Rotterdam (14 mei 1940) in vlammen is opgegaan, zet Wilmink zijn werkzaamheden voort vanuit zijn woning in Voorburg.

Wilmink houdt zich niet alleen bezig met het ontwerpen en illustreren van reclamedrukwerk (advertenties, folders, affiches en handelscatalogi) maar ook met het ontwerpen van verpakkingen en etiketten voor merkartikelen. Daarnaast ontwerpt Wilmink boekbanden, onder meer voor de uitgeverijen Callenbach, Nijgh & Van Ditmar en Van Holkema & Warendorf.

Tot de bedrijven waarvoor Wilmink reclamedrukwerk ontwerpt behoren onder andere glasfabriek Leerdam, bouwmaterialenproducent Betondak (Arkel), brandkasten- en slotenproducent Lips (Dordrecht), koek- en beschuitproducent Paul C. Kaiser (Rotterdam) en bakkerijgrondstoffenproducent Zeelandia (Zierikzee). Andere opvallende opdrachtgevers waarvoor Wilmink actief is zijn het Nationaal Bureau voor Toerisme (Den Haag), de NCRV en de Anti-Revolutionaire Partij (ARP). Voor de ARP, wier electoraat vooral uit gereformeerden bestaat, ontwerpt Wilmink  de affiches voor de Tweede Kamer-verkiezingen van 1933 (“Stemt Dr. H. Colijn”) en 1946 (“Stemt J. Schouten”).

Drankenproducenten waarvoor Wilmink etiketten ontwerpt zijn limonadefabriek R.H.W. (Leiden), distilleerderij Henkes (Rotterdam), distilleerderij en wijnhandel Hamer van Belle (Tilburg) en slijterijketen en distilleerderij Wilh. Richters (Den Haag). Het is heel goed denkbaar dat Wilmink voor één of meer van deze bedrijven ook flessen heeft ontworpen. De scheidslijn tussen tweedimensionaal en driedimensionaal verpakkingsontwerp is immers niet erg scherp. Helaas heeft Wilmink zich in geschrifte nooit openlijk uitgelaten over flessen die hij heeft ontworpen en zijn flessen sowieso (bijna) nooit gesigneerd.

Vouwblad, 1934.

Vouwblad, 1934.

Bijzonder innig is de samenwerking tussen Wilmink en de Haagse grootslijter en distillateur Wilhelm Richters (1879-1942). Vanaf 1933 tot aan Richters’ dood is Wilmink de vaste ontwerper van reclamedrukwerk en etiketten van N.V. Wilh. Richters’ Wijnhandel. In de advertenties, folders en prijscouranten van het bedrijf kunnen overal de initialen MW worden aangetroffen. De etiketten zijn daarentegen weer niet gesigneerd. Een door Wilmink ontworpen logo, bestaande uit een druiventros en wijnfles, wordt door de slijterijketen tot ver in de jaren zestig gebruikt. Hoe de samenwerking tussen Wilhelm Richters en Machiel Wilmink tot stand is gekomen is helaas onduidelijk. Mogelijk dat de zeer gereformeerde Wilhelm Richters, als lid van de ARP, door een partijgenoot op de eveneens gereformeerde Wilmink is geattendeerd. Al zou het ook goed kunnen dat Richters de naam Wilmink uit een krant of tijdschrift heeft opgepikt. Wilmink is namelijk een bijzonder actief lid van het Genootschap voor Reclame en geeft regelmatig voordrachten en lezingen (met lichtbeelden) over reclame- en verpakkingsdesign.

 

© Peter Zwaal, 2008

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on PinterestShare on Google+Email this to someone