Een beetje vreemd, maar wel lekker

emaille reclamebord, circa 1960 (collectie ReclameArsenaal)

literfles, circa 1975 (collectie Museum Rotterdam)Met een marktaandeel van 15% (2013) kan Rivella worden beschouwd als de nationale frisdrank van Zwitserland. Rivella is een koolzuurhoudende frisdrank op basis van melkwei, een restproduct dat vrij komt bij de fabricage van kaas. De frisdrank is in 1951 ontwikkeld door Robert Barth (1922-2007), naar een recept dat zijn broer verworven heeft uit de erfenis van een zuiveltechnoloog. In 1952 wordt Rivella in Zwitserland geïntroduceerd. De merknaam is afgeleid van het Italiaanse woord rivelazione, wat openbaring betekent. Rivella is slechts op een beperkt aantal andere West- en Midden-Europese markten verkrijgbaar. Na Zwitserland is Nederland de belangrijkste afzetmarkt.[1]

Aanvankelijk wordt de frisdrank in Nederland in licentie gemaakt door de Coöperatieve Condensfabriek Friesland, dat in Rivella een mooie manier ziet om het restproduct wei te gelde te maken. Met een voor die tijd forse reclamecampagne wordt Rivella in april 1957 gelanceerd, waarbij de frisdrank wordt aangeprezen als een “zuiver natuurproduct uit melk, omgetoverd tot een sprankelende goudgele verkwikking.” In advertentieteksten wordt verder benadrukt dat Rivella “koolhydraten, B-vitaminen en 13 kostbare mineralen” bevat. Rivella is kortom “anders dan anders”.

Lange tijd is Rivella in Nederland verkrijgbaar in twee varianten: de gewone suikerhoudende variant met een rood etiket (in de volksmond Rivella Rood) en een suikervrije variant die kunstmatige zoetstoffen bevat en een blauw etiket heeft (Rivella Blauw). Die suikervrije variant, ontwikkeld door de Coöperatieve Condensfabriek Friesland (1958) en bedoeld voor diabetici, is vanaf 1986 nog slechts de enige variant die in ons land verkrijgbaar is.[2] Overigens is de Rivella-licentie dan niet langer meer in handen van de Coöperatieve Condensfabriek Friesland maar is Heineken-dochterbedrijf Vrumona de producent en licentiehouder voor Nederland geworden (1984).[3]

Reclameaffiche voor bushokjes, 1992 (collectie ReclameArsenaal)

Dat vrouwen die “aan de slanke lijn doen” een zeer belangrijke kopersgroep vormen heeft trouwens ook de Coöperatieve Condensfabriek Friesland al vroeg in de gaten gehad. In 1972 wordt een televisiecommercial uitgezonden waarin zangeres Thérèse Steinmetz demonstreert wat het verschil is tussen gewone frisdrank en suikervrije Rivella, namelijk drie-en-half suikerklontje per glas.[4] Dat spotje schiet bij veel andere frisdrankproducenten flink in het verkeerde keelgat. Vanaf 1990 wordt Rivella in advertenties en televisiecommercials aangeprezen onder de leus Een beetje vreemd, maar wel lekker.[5] Die boodschap, afkomstig uit de koker van reclamebureau PPGH/JWT en in de televisiecommercials ingesproken door Arjan Ederveen, weet zich min of meer los te zingen van Rivella en wordt al snel ook als zegswijze gehanteerd voor allerlei andere producten of gerechten met een eigenaardige smaak. In 1999 draait Vrumona de slogan om – Lekker is soms wel een beetje vreemd – omdat dan het aspect lekker voorop komt te staan en het aspect vreemd wat minder nadruk krijgt.[6] Die nieuwe slogan slaat echter allerminst aan bij het grote publiek, zodat in latere commercials toch maar weer wordt teruggegrepen op de vertrouwde boodschap.

Vrumona besluit in 2011 om de aanduiding Light achter Rivella voortaan maar weg te laten. Bijna niemand in Nederland weet namelijk nog dat Rivella vroeger ook in een suikerhoudende variant verkrijgbaar was. Deze kleine ingreep in de productaanduiding wordt kracht bijgezet met een grappige televisiecommercial waarin actrice Chantal Janzen onder andere een konijn nadoet, een vieze sweater aantrekt en een boertje laat. Echte smaak heeft geen opsmuk nodig en Naturel is wel zo lekker, luidt de boodschap van deze commercial.[7] In 2014 wordt topmodel Doutzen Kroes gestrikt voor een Rivella-televisiecommercial met dezelfde boodschap.[8] Het gebruik van Kroes en andere bekende Nederlanders in Rivella-commercials moet voorkomen dat het merk verstoft. Om diezelfde reden brengt Vrumona de laatste jaren ook nieuwe smaakvarianten op de markt. Zo is sinds 2005 een variant verkrijgbaar met groene thee-extract (Rivella Green Tea) en is in 2015 een variant met een vleugje cranberrysap geïntroduceerd (Rivella Cranberry).

© Peter Zwaal, 2016

1) Rivella Geschichte ist Schweizer Geschichte, www.rivella.com
2) Peter Zwaal, Frisdranken in Nederland : een twintigste eeuwse produktgeschiedenis (Rotterdam : Stichting BBM, 1993) p.314-331
3) Wim de Jong, Tante Bella drinkt Rivella, of De terugkeer van ’n tintelfrisse huisvriend, Het Vrije Volk, 4 augustus 1984; Henk van Gelder, Rivella, NRC Handelsblad, 5 december 1984
4) Peter Zwaal, Een frisse boel : klassieke Nederlandse reclamefilmpjes voor frisdranken en verpakte waters (Rotterdam : Stichting BBM, 2001)
5) Zie bijvoorbeeld: https://www.youtube.com/watch?v=YMIL5fKQpC8 ; https://www.youtube.com/watch?v=Urs1kx2s8Hs (met acteur Rick Engelkes) ; https://www.youtube.com/watch?v=iVf6PeFTu5g ; https://www.youtube.com/watch?v=ykpSbxIn6Wo
6) Zie bijvoorbeeld: https://www.youtube.com/watch?v=ABvAQqBPDaM
7) Chantal Janzen in Rivella-commercial: https://www.youtube.com/watch?v=QG0mXDxb8MY
8) Fryslân boppe : Doutzen Kroes in Rivella-commercial, www.adformatie.nl ; https://www.youtube.com/watch?v=ihvTLgSixNg

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on PinterestShare on Google+Email this to someone